Basın içeriklerine lisans, yapay zekâ içeriğine ek denetim

Basın içeriklerine lisans, yapay zekâ içeriğine ek denetim

Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) 11 Aralık 2025’te sunulan “Dijital Telif Hakları Kanun Teklifi”, dijital platformların haber ve diğer telifli içerikleri kullanım biçimine ilişkin yeni bir çerçeve getirmeyi hedefliyor. Teklif, arama motorları ve algoritma tabanlı platformların (Google benzeri servisler dâhil) basın yayıncılarına ait haber metni, makale ve görselleri doğrudan ya da dolaylı biçimde kamuya sunmasını lisans anlaşmasına bağlıyor.

Teklifin öne çıkan başlıkları

1) Haber içerikleri için lisans şartı
Teklife göre, basın yayıncılarına ait dijital içeriklerin arama motorları ve benzeri platformlarca sunumu, hak sahipleriyle yapılacak lisanslama anlaşmaları çerçevesinde mümkün olacak. Uzlaşı sağlanamazsa, teklifte öngörülen Kurul’un tarafları uzlaştırma veya hakkaniyete uygun telif bedeli belirleme yetkisi bulunuyor.

2) Gelir paylaşımı ve emek payı
Teklif metninde, platform anlaşmalarından doğan gelirin en az %30’unun muhabir, yazar ve foto-video habercilerine “müellif payı” olarak dağıtılması öngörülüyor. 

3) Yapay zekâ kapsamı genişliyor
Teklif, “yapay zekâ”yı ayrıca tanımlıyor ve telif hakkı doğurabilecek içerik üretimi dâhil algoritma tabanlı sistemleri bu kapsamda değerlendiriyor. Ayrıca, yapay zekâ tarafından üretilen veya yeniden kullanılan içeriklerde eser sahipliği ve hak ihlallerinin re’sen ayrıca denetleneceği hükmü yer alıyor. 

4) Süreç nerede?
Teklif, TBMM kayıtlarına göre komisyon aşamasında bulunuyor ve ilgili ihtisas komisyonlarına havale edilmiş durumda.

Arka plan: “dijital telif” hazırlıkları

TBMM Dijital Mecralar Komisyonu kanadında daha önce yapılan açıklamalarda, dijital telif düzenlemesinin teknik altyapı gerektirdiği; içeriklerin “ilk kim tarafından üretildiği/nerede yayımlandığı” gibi unsurların yazılımsal araçlarla tespit edilmesine dönük bir yaklaşım üzerinde durulduğu belirtilmişti.

Teklifin yasalaşması halinde, dijital platformların haber içeriklerini kullanımında lisanslama ve gelir paylaşımı ekseninde yeni bir dönem başlayabilir. Ancak nihai çerçeve; komisyon görüşmeleri, olası değişiklik önergeleri ve Genel Kurul takvimiyle netleşecek..